CPR (ปั๊มหัวใจ) ทักษะกู้ชีพเบื้องต้นที่ทุกคนควรทำเป็น... เพื่อต่อเวลาชีวิต!
"ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน" สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน ทุกที่ และทุกเวลา ไม่ว่าจะที่บ้าน ที่ทำงาน หรือกลางถนน และเมื่อหัวใจหยุดเต้น สมองของเราจะทนขาดออกซิเจนได้เพียง "4 นาที" เท่านั้นก่อนที่เซลล์สมองจะเริ่มตาย การรอรถพยาบาลอย่างเดียวอาจไม่ทันการณ์... นี่คือเหตุผลที่ทำไมเราทุกคนควรทำ "CPR (Cardiopulmonary Resuscitation)" ให้เป็นครับ!
ประเมินก่อนปั๊ม! ลำดับขั้นตอนห่วงโซ่การรอดชีวิต
เมื่อพบผู้ป่วยนอนนิ่งหมดสติ สิ่งแรกที่ต้องทำคือ "ตั้งสติ" แล้วปฏิบัติตามขั้นตอน ดังนี้:
- ประเมินความปลอดภัย: ดูสภาพแวดล้อมรอบตัวผู้ป่วยว่าปลอดภัยที่จะเข้าไปช่วยเหลือไหม (เช่น รถกำลังวิ่งมา ไฟฟ้ารั่วไหล หรือไม่)
- ปลุกเรียก: เข้าไปตบที่ไหล่ผู้ป่วยทั้งสองข้างแรงๆ พร้อมตะโกนเรียกเสียงดังๆ ว่า "คุณๆ เป็นอะไรไหมครับ/คะ?"
- โทรขอความช่วยเหลือ (1669): หากผู้ป่วยไม่ตอบสนอง สลบเหมือด ให้รีบตะโกนบอกคนรอบข้างว่า "ช่วยด้วยๆ มีคนหมดสติ ช่วยโทร 1669 และหาเครื่อง AED มาให้ด้วยครับ/คะ"
- เช็คการหายใจ: สังเกตที่หน้าอกหรือหน้าท้อง ว่ามีการกระเพื่อมขึ้นลงของการหายใจหรือไม่? (ใช้เวลาดูไม่เกิน 10 วินาที) หาก "ไม่หายใจ" หรือ "หายใจเฮือก (เหมือนคนจมน้ำ)" ให้เริ่มทำ CPR ทันที! ( ในบางครั้งคนไข้หายใจเฮือกมีการขยับ ทำให้คนปั๊มคิดว่าผู้ป่วยหัวใจเต้นแล้วซึ่งจริงๆ ไม่ใช่ หากไม่แน่ใจให้ปั๊มไปก่อนครับ)
วิธีทำ CPR (กดหน้าอก) ที่ถูกต้อง
ปัจจุบันสำหรับประชาชนทั่วไปที่ไม่ได้ผ่านการฝึกอบรมการเป่าปากมาก่อน แนะนำให้ใช้วิธี **"Hands-only CPR" (กดหน้าอกเพียงอย่างเดียวไม่เป่าปาก mouth to mouth แบบในหนังไม่ต้องก็ได้นะครับ) ** ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงมาก:
- จัดท่า: ให้ผู้ป่วยนอนหงายราบบนพื้นแข็ง (ห้ามทำบนเตียงนุ่มๆ เพราะแรงกดจะไม่ได้ผล) ตัวผู้ช่วยเหลือคุกเข่าอยู่ด้านข้างผู้ป่วย
- วางมือ: นำส้นมือข้างที่ถนัด วางตรง "กึ่งกลางกระดูกหน้าอก" (บริเวณกึ่งกลางระหว่างหัวนมทั้งสองข้าง) เอาส้นมืออีกข้างวางทับประสานกัน และกระดกปลายนิ้วขึ้นไม่ให้แตะซี่โครงผู้ป่วย
- ท่าทางต้องเป๊ะ: แขนทั้งสองข้างเหยียดตึง โน้มตัวให้หัวไหล่อยู่ตรงกับระดับมือที่วางไว้
- เริ่มกดหน้าอก (Push Hard, Push Fast):
- กดให้ลึก: ออกแรงกดจากหัวไหล่ลงไปตรงๆ ให้หน้าอกยุบลงไปประมาณ 2-2.5 นิ้ว (5-6 ซม.)
- กดให้เร็ว: จังหวะการกดต้องสม่ำเสมอ ความเร็ว 100-120 ครั้งต่อนาที (ลองฮัมเพลงจังหวะเร็วๆ อย่าง "Baby Shark" หรือ "Stayin' Alive" ไว้ในใจ)
- ปล่อยให้สุด: หลังจากกดแต่ละครั้ง ต้องปล่อยให้หน้าอกคืนตัวกลับมาจนสุดเต็มที่ก่อนกดครั้งต่อไป เพื่อให้เลือดไหลกลับเข้าหัวใจ
ต้องปั๊มไปจนถึงเมื่อไหร่?
ให้ปั๊มหน้าอกอย่างต่อเนื่องแบบไม่ยอมแพ้ จนกว่าจะมีเหตุการณ์ 1 ใน 3 อย่างนี้เกิดขึ้น:
- ผู้ป่วยรู้สึกตัว หรือ คลำชีพจรได้
- ทีมกู้ชีพ 1669 ทึ่ชำนาญการเดินทางมาถึง
- มีผู้นำเครื่อง AED มาถึง (เพื่อทำการแปะแผ่นและวิเคราะห์คลื่นหัวใจ)
สรุป
การทำ CPR ทันทีภายใน 4 นาทีแรก สามารถเพิ่มโอกาสรอดชีวิตให้ผู้ป่วยได้ถึง 2-3 เท่า! อย่ากลัวที่จะทำผิดพลาด หรือกลัวกระดูกซี่โครงผู้ป่วยหัก เพราะสิ่งที่น่ากลัวที่สุดคือ "การไม่ยอมลงมือช่วยทำอะไรเลย" ในวินาทีชีวิตนั้นครับ
