เครื่อง AED คืออะไร? รู้จักและใช้งานเป็น ช่วยเซฟชีวิตคนได้!
เวลาเดินตามห้างสรรพสินค้า สถานีรถไฟฟ้า หรือสนามบิน หลายคนคงเคยเห็นกล่องตู้กระจกติดผนังที่มีตัวอักษรสีเขียวเขียนว่า "AED" หรือเครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าชนิดอัตโนมัติ (Automated External Defibrillator) แต่คนส่วนใหญ่มักไม่กล้าแตะ หรือคิดว่าเป็นอุปกรณ์สงวนสิทธิ์ให้หมอและพยาบาลใช้เท่านั้น... ความจริงแล้ว AED ถูกออกแบบมาให้ "ประชาชนทั่วไป" ใช้งานได้ง่ายที่สุด เหมือนการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านเลยครับ!
ผู้ช่วยชีวิตอัจฉริยะ (AED) ทำงานอย่างไร?
เมื่อ "หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน" ส่วนใหญ่อาจไม่ได้หมายความว่าหัวใจนิ่งสนิทไปเลย แต่มันกำลังอยู่ในภาวะ "เต้นระริกๆ หรือสั่นพลิ้วผิดจังหวะขั้นรุนแรง (Ventricular Fibrillation - VF)" เปรียบเสมือนคอมพิวเตอร์ที่กำลังค้างและรวนจนระบบทำงานต่อไม่ได้
เครื่อง AED จะทำหน้าที่เป็นเหมือนปุ่ม "Restart" คอมพิวเตอร์ครับ เมื่อแปะแผ่นรับสัญญาณที่หน้าอกผู้ป่วย เครื่องจะทำการ "วิเคราะห์คลื่นไฟฟ้าหัวใจ" โดยอัตโนมัติ หากพบว่าเป็นคลื่นที่รวน มันจะสั่งให้เรากดปุ่ม "ช็อกไฟฟ้า" เพื่อกระตุกหัวใจและรีเซ็ตสัญญาณไฟฟ้า และปล่อยให้ระบบไฟฟ้าธรรมชาติของหัวใจเริ่มต้นจังหวะการเต้นใหม่ที่ถูกต้องอีกครั้งนั้นเอง
วิธีการใช้งาน AED 4 ขั้นตอนง่ายๆ (ทำตามเสียงพูดได้เลย!)
เมื่อพบผู้ป่วยหมดสติ ไม่หายใจ และมีผู้นำเครื่อง AED มาให้แล้ว ให้ทำตามขั้นตอนนี้:
1. เปิดเครื่อง (Turn On)
- กดปุ่มเปิดเครื่อง (บางรุ่นแค่เปิดฝากล่อง เครื่องก็ทำงานเองทันที)
- จากนั้น "ฟังและทำตาม" เสียงพูดภาษาไทยจากเครื่องอย่างเคร่งครัด เครื่องจะคอยบอกคุณทุกสเต็ปเหมือนมีครูฝึกยืนกำกับอยู่ข้างๆ
2. แปะแผ่นนำไฟฟ้า (Attach Pads)
- ฉีกซองเอาแผ่นนำไฟฟ้า 2 แผ่นออกมา แปะลงบนหน้าอกที่เปลือยเปล่าของผู้ป่วย (หากหน้าอกแฉะให้เช็ดให้แห้ง, หากมีขนหน้าอกเยอะมากจนแผ่นลอก อาจต้องโกนตรงนั้นออกด่วนๆ)
- แผ่นที่ 1: แปะที่ใต้กระดูกไหปลาร้าด้านขวา
- แผ่นที่ 2: แปะที่ชายโครงด้านซ้าย (ใต้ราวนม) รูปภาพตำแหน่งการแปะจะมีบอกไว้อย่างชัดเจนบนแผ่น
3. เครื่องทำการวิเคราะห์ (Analyzing)
- เมื่อแปะแผ่นเสร็จ เครื่องจะสั่งว่า "กำลังวิเคราะห์คลื่นไฟฟ้าหัวใจ... ห้ามสัมผัสตัวผู้ป่วย!"
- ผู้ช่วยเหลือทั้งหมดต้อง "ปล่อยมือ ปล่อยตัว" ห้ามแตะผู้ป่วยเด็ดขาดเพื่อไม่ให้คลื่นไฟฟ้าเราไปกวนการวิเคราะห์เครื่อง
4. การช็อกไฟฟ้า (Shock)
- หากเครื่องวิเคราะห์แล้วว่าต้องช็อก มันจะพูดว่า "แนะนำให้ทำการช็อก... ถอยห่างจากผู้ป่วย... กดปุ่มช็อกสีส้มเดี๋ยวนี้!"
- ก่อนกดปุ่มให้คุณมองรอบตัว พร้อมตะโกนให้สัญญาเตือนกู้ภัยสากลว่า "ฉันถอย! คุณถอย! ทุกคนถอย!" เมื่อแน่ใจว่าไม่มีใครแตะตัวผู้ป่วย ให้กดปุ่มปล่อยกระแสไฟฟ้าช็อกได้เลย
- (หากเครื่องวิเคราะห์แล้วบอกว่า "ไม่แนะนำให้ทำการช็อก" แปลว่าคลื่นหัวใจเป็นแบบอื่น ให้ทำการกดหน้าอก CPR ต่อไปทันทีโดยไม่ต้องถอดแผ่น AED ออก)
สรุป
จำไว้เสมอว่า "เครื่อง AED จะไม่ยอมปล่อยกระแสไฟฟ้าทำร้ายผู้ป่วย หากเครื่องไม่พบคลื่นหัวใจที่ผิดปกติ" ดังนั้น คุณไม่มีทางกดช็อกไฟฟ้าพลาดจนเกิดอันตรายกับผู้ป่วยได้อย่างแน่นอนครับ เพียงแค่ทำตามเสียงสั่งการของเครื่องไปพร้อมๆ กับการทำ CPR คุณก็สามารถเป็นฮีโร่ต่อชีวิตให้เพื่อนมนุษย์ได้แล้ว!
